Pas op: beleggen veroorzaakt crises!

Het ‘voorzorgsprincipe’ houdt in dat gebrek aan kennis nooit een excuus kan zijn om bij schadelijke effecten achteraf je aansprakelijkheid te ontlopen.  Dat geldt net zo goed voor tabak en olie als voor financiële dienstverlening.

Het voorzorgsprincipe is vastgelegd in het verdrag van Rio (1992): ‘als er kans is op serieuze of onomkeerbare schade, dan mag het gebrek aan volledige wetenschappelijke zekerheid niet gebruikt worden als reden om maatregelen uit te stellen.’ Het principe is vooral bekend in de wereld van  gezondheidszorg en milieu, waar ingrepen in complexe systemen resulteren in onvoorspelbare effecten.

Kettingrokende oma

Een klassiek voorbeeld van een sector die pas laat doorkreeg wat het voorzorgsprincipe inhoudt is de tabaksindustrie. Jarenlang ontkenden sigarettenfabrikanten dat roken de kans op kanker vergroot. Immers: ook niet-rokers konden deze ziekte krijgen, en er is altijd wel iemand met een kettingrokende oma die kerngezond 90 is geworden. De industrie weigerde halstarrig zijn producten of productvoorlichting aan te passen.

Volgens het voorzorgsprincipe zat de tabaksindustie fout: ook al zou niet onomstotelijk vaststaan dat roken kanker veroorzaakt, dan nog hadden sigarettenfabrikanten hun verantwoordelijkheid moeten nemen door veel duidelijker op de mogelijke gevaren van roken te wijzen. Na lange series rechtzaken werden tabaksbedrijven gedwongen miljarden aan schikkingen en schadevergoedingen te betalen.

Deepwater Horizon

Een actueler voorbeeld is te vinden in een van de andere grote industrieën ter wereld: olie. En dan heb ik het niet over de milieuramp met de Deepwater Horizon in de Golf van Mexico. De beurskoers van BP halveerde weliswaar, en het bedrijf rekent erop 20 miljard dollar aan schadevergoedingen te moeten betalen, maar vooruit, shit happens.

Veel interessanter dan schade door calamiteiten is de schade door reguliere bedrijfsactiviteiten. Want zoals roken kanker veroorzaakt, leidt het gebruik van fossiele brandstoffen tot de uitstoot van CO2, en vervolgens tot klimaatverandering. De wetenschap is nog lang niet klaar met het ontwikkelen van klimaatmodellen, maar volgens het voorzorgsprincipe is dat onvoldoende reden om maatregelen achterwege te laten.

Katrina

Analoog aan de tabaksindustrie kreeg ook de olieindustrie te maken met schadeclaims. Nadat orkaan Katrina had huisgehouden in New Orleans werde enkele grote olie-, kolen- en elektriciteitsmaatschappijen aansprakelijk gesteld voor de schade: hun product leidt tot de steeds  verwoestender kracht van stormen. Tot nu toe kwam het niet tot het uitkeren van schadevergoedingen, maar de trend lijkt gezet.

Inmiddels moet de tabaksindustrie 15 procent van de ruimte op verpakkingen reserveren voor opbeurende teksten als ‘Roken veroorzaakt kanker’, ‘Rokers sterven jonger’en ‘Roken is dodelijk’. Misschien zou ook de olieindustrie consumenten moeten waarschuwen over de gevaren van fodssiele brandstoffen, bijvoorbeeld met waarschuwingsborden bij tankstations. ’Benzineauto’s veroorzaken klimaatverandering!’ of ‘Diesel veroorzaakt overstromingen’.

Onvoorziene effecten

En hoe zit het met de pensioenindustrie? Ook hier kunnen ingrepen in het complexe systeem leiden tot onvoorziene effecten. Hanteren banken, pensioenfondsen, verzekeraars en vermogensbeheerders het voorzorgsprincipe? Of veroorzaakt de financiële industrie op termijn wellicht ernstige schade? De berichtgeving uit die hoek doet de afgelopen jaren het ergste vrezen: risicovolle Amerikaanse hypotheken, woekerpolissen, toezichthouders onder vuur, DSB, onverdedigbare bonussen, onbegrijpelijke producten, gebrek aan transparantie, gebrek aan vertrouwen, en zo verder.

Voordat er nog meer schadeclaims komen, adviseer ik op alle pensioenpolissen een dik, zwart kader op te nemen met daarin de waarschuwing: ‘Pas op! Beleggen veroorzaakt crises!’, ‘Premie betalen leidt tot economische schade’, of ‘Dit product is schadelijk voor uw inkomen’.

Deze column verscheen eerder deze week in Omni, het relatiemagazine van MN Services, financiële dienstverlener gericht op pensioenuitvoering en vermogensbeheer voor pensioenfondsen en institutionele beleggers. Klik hier voor het hele magazine.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: