Vijf duurzaamheidsthema’s voor 2012

In de denktank duurzaamheid van het Financieele Dagblad bespreekt een tiental deskundigen vanavond een aantal grote duurzaamheidsthema´s. De redactie van het FD gebruikt deze discussie als input voor het maken van een speciale editie van FD Outlook. Ik ben er ook bij, samen met onder meer Aart van Veller (Zestiq) , Hans Labohm (duurzaamheidscriticus), Kornelis Blok (professor UU en oprichter Ecofys) en Chokri Mousaoui (Eternal Sun).

Ter voorbereiding op de ontmoeting met mijn gespreksgenoten vanavond geef ik nu alvast een lijstje van onderwerpen waarvan ik inschat dat ze de duurzaamheidsdiscussie in 2012 gaan overheersen: energie, kringlopen, armoede, schaalbaarheid en de organisatie van duurzaamheid. Reacties welkom!

Energie

De klimaatdiscussie is grotendeels gesloten. Hoewel een paar verstokte ontkenners blijven roepen dat het allemaal wel meevalt met die klimaatverandering, worden in de echte wereld volop maatregelen genomen om bijvoorbeeld hogere waterstanden het hoofd te bieden. Klimaat is not, maar energie blijft hot. De energiediscussie zal zich de komende jaren concentreren op twee andere aspecten: geopolitiek en economie. Olie en andere fossiele brandstoffen worden onvermijdelijk schaarser en dus duurder. Onfrisse regimes als die van Assad en van de Saoudi’s danken daaraan hun macht. Waarom geven we steeds meer van onze welvaart weg aan landen waar vrouwen geen auto mogen besturen? Willen we dat een figuur als Poetin de gaskraan zomaar kan dichtdraaien? Nu zonne-energie zelfs in Nederland rendabel wordt, is het tijd om serieus werk te maken van groene energie van eigen bodem. Dat is goed voor de lokale economie, jammer voor de Saoudi’s en beter voor het milieu (oja, ook voor het klimaat).

Kringlopen

Een van de kernbegrippen uit de duurzaamheidsdiscussie is de kringloop. Al jaren wordt gesproken over het sluiten van de keten, cradle to cradle, urban mining en afval als grondstof. Achterliggende gedachte is dat een groot aantal grondstoffen steeds schaarser wordt en dat hergebruik logischerwijs de enige oplossing is. Het komende jaar moet het er maar eens van komen, die doorbraak van de ‘circulaire economie’. Afvalbedrijven zijn er al volop mee bezig, nu is het tijd dat de ‘gewone’ productiebedrijven komen met doortimmerde plannen om hun grondstoffen terug te winnen uit afgedankte eindproducten.

Armoede

Nog steeds wordt de term ´duurzaamheid´ vooral geassocieerd met milieuproblemen, maar het verdelingsvraagstuk blijft als een roze olifant in de samenleving aanwezig. In Nederland doen de regeringspartijen krampachtig hun best om het H-woord te vermijden, beweert premier Rutte met een stalen gezicht dat armoede niet bestaat en lijken de bankiersbonussen nooit weggeweest. Wereldwijd leven nog steeds 1,4 miljard mensen van één euro per dag. Een discussie over een duurzame samenleving kan niet serieus gevoerd worden zonder aandacht voor de verdeling van de economische welvaart.

Schaalbaarheid

Voor veel mensen staat ‘duurzaam’ haast per definitie gelijk aan kleinschalig en lokaal, doorschietend in kneuterig en truttig. Dat is begrijpelijk, want in de afgelopen jaren pleitten sommige duurzaamheidsfanatici graag voor stadslandbouw, houtkachels, seizoensgroente en het bouwen van duurzame onderkomens met behulp van afgedankte autobanden en drankflessen. Veel van die oplossingen zijn prima, maar op langere termijn en op grotere schaal zijn veel van die ideeën niet houdbaar. Je kunt geen stad als Nijmegen (165 duizend inwoners) verwarmen met houtkachels, laat staan grote steden als Parijs of Mexico-Stad (25 miljoen inwoners). Ik hoop dat het komende jaar breed het besef doordringt dat echt duurzame oplossingen ingrijpend zijn en niets te maken hebben met goedbedoelde maar eenmalige projecten. De uitdagingen zijn groots, de oplossingen moeten dat ook zijn.

Organisatie

Duurzaamheidsambities formuleren is nog wel te doen, ze realiseren is andere koek. Een voorbeeld: vrijwel alle gemeenten willen officieel klimaat- of energieneutraal zijn, bedrijven doen aan CO2-management en energiebedrijven bieden consumenten volop groene stroom aan. En toch stijgt de uitstoot van CO2 gewoon door, crisis of niet. Het klimaatprobleem wordt dus ondanks alle goede bedoelingen niet opgelost. Hetzelfde geldt voor –ik noem maar wat- de uitputting van grondstoffen, biodiversiteit, schoon water en de armoedeproblematiek. Het organiseren van oplossingen voor deze duurzaamheidsproblemen is razend complex, en zal zéker niet lukken binnen de veilige muren van een enkele overheid, een bedrijf, een NGO of een huishouden. Op een of andere manier zal de samenwerking tussen al deze partijen op de schop moeten. Dit gaat de komende jaren nog heel veel aandacht vergen van economen, bestuurders, ondernemers, politici en bedrijfskundigen.

Reacties welkom! Mijn lijstje is niet helemaal uit de lucht komen vallen, maar misschien zie ik toch dingen over het hoofd. Wie aanvullingen heeft kan ze hieronder plaatsen of mij een mail sturen. Alvast dank!

(PS: later zal ik wat linkjes en bronnen toevoegen – daar kom ik nu even niet aan toe.)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: